Nội dung bài THUYẾT MINH VỀ GIÁ TRỊ NỘI DUNG CỦA TẤM BIA CỔ:
(Phun chữ trên đá, dán 2 miếng đá ở mục THUYẾT MINH)
Năm 2014, làng ta phát hiện lại
tấm bia cổ khi xây bờ tường phía Đông của vườn đình. Nhờ các trí thức gần xa
chung tay tra cứu nên đến nay đã đọc được 92 chữ; còn 10 chữ bị vết bom đạn xóa
nhòa...
Phần “minh” mở bài bằng hai
câu thơ xác định chủ đề chính của văn bia là ca ngợi cảnh sắc tươi đẹp của làng
và khắc ghi ân đức khai cơ của Tiền nhân:
Đường diệp hoa hạ tổng duy ngâm
Thi hiệp phạn phần tiền nhân ân.
Phần “tự” là đoạn văn xuôi với
đại ý như sau:
Qua cuộc bể dâu, người phiêu
lạc đến đều được làng ta đùm bọc, chở
che. Trong đó có hai quả phụ họ Nguyễn nhớ xưa các bậc sinh thành đã nhờ
ơn của làng nên gia đình mới được an lạc tự bấy đến giờ. Vì thế hai bà đã cúng
100 quan tiền để xây Nhà Hội hương bên ngôi đình cổ. Làng ta đã lập tấm bia này
để ghi công đức vào năm Kỷ Tỵ (1869) dưới thời vua Tự Đức.
Nội dung văn bia là nguồn tư
liệu quý để biết chắc các tương truyền từ xưa ở quê ta là đúng:
+ Các cụ già nghe kể rằng ngày
xưa có một bà cúng 100 quan tiền để làng xây Nhà Hội hương. Văn bia này có ghi
2 quả phụ họ Nguyễn “đồng phụng - nhất bách quan thường niên”([1]).
+ Niên hiệu Tự Đức của tấm bia cho thấy làng ta đã xây dựng được ngôi đình
cổ từ trước năm Kỷ Tỵ 1869.
+ Tương truyền, ngôi đình cổ ấy xây về hướng Bắc, nơi có
ngôi mộ ngài Tiền hiền. Năm 1976, khi quy tập mồ mã về Nghĩa địa Gò Khoai, dân
làng còn thấy phế tích và cái giếng cổ ở khu vực gần sông Mỹ Xuyên (tục gọi là
sông đào).
+ Khi con đường gần sông bị xói lở, làng ta đã xây lại
ngôi đình mới quay về hướng Nam vào cuối thế kỉ 19 rồi dời tấm bia từ Nhà Hội
hương đến Nhà Đông trù. Đó là lí do tấm bia cổ bị vùi lấp ở gần ngôi đình xây
năm 1930, cũng là nền đình từ năm 2002 đến nay.
+ Trước năm 1975, người làng ta muốn mua đất tư thì phải đến các làng lân
cận để mua, vì toàn bộ điền thổ ở làng Mỹ Xuyên đều đã được ngài Tiền hiền sung
công nên luôn có đất “công điền quân phân” để cấp cho dân đinh mới và cho người
nhập cư nào đủ tiêu chuẩn. Đó là kế sách “Quy dân lập ấp, thác thổ khai biên”
mà Cử nhân Trần Dĩnh (người làng ta)
đã ghi lại trong Văn tế giỗ Tiền hiền mùng 1/11 âm lịch hằng năm từ hơn một
trăm năm qua.
Quan niệm “sống sao thác vậy” của tín ngưỡng dân gian cũng ẩn hiện qua ý
thơ tri ân Tiền nhân đã hào hiệp ban phát cho dân làng sự no ấm lúc tại thế (飯 phạn: cơm, cho ăn) và được “mồ yên mả đẹp” lúc quy tiên (墳 phần: ngôi mộ cao). Nguồn ân ấy sẽ mãi diễn dẫn cùng dân làng
qua hình ảnh nghĩa địa Gò Khoai.
Kế sách an dân do ngài Tiền hiền khai cơ tạo nền móng đã được các Hậu hiền
và Tiền bối ở nhiều thế hệ kế thừa để xây dựng làng xóm tươi đẹp như “花 hoa 下 hạ” nên làng ta cũng
được vua ban nhiều sắc phong. Tiếc là các sắc phong đó đã bị cháy trong cơn
binh hỏa sau năm 1945.
Vì thế, làng ta trân trọng dựng lại tấm bia cổ kèm kết quả phiên âm và
thuyết minh để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa cho nhiều thế hệ mai
sau. Ÿ
LÀNG MỸ XUYÊN TÂY
陳文好謹編 Đồng tạo
lập – 2017
***
No comments:
Post a Comment